December 2019


Planeten

De planeet Mercurius is tot ongeveer half december waarneembaar. Hij staat in de ochtendschemering laag in het zuidoosten.
Venus is geleidelijk beter te zien. Haar (schijnbare) afstand tot de zon neemt toe, en tegelijkertijd maakt de verbindingslijn zon-Venus een steeds grotere hoek met de horizon. De heldere planeet staat ’s avonds in het zuidwesten en gaat vanaf 10 december meer dan twee uur na de zon onder.
Mars is ’s morgens in het zuidoosten te vinden. De oranjerode planeet wordt de komende tijd helderder.
Jupiter verdwijnt uit het zicht. Hij is alleen de eerste avonden van de maand nog laag in het zuidwesten te vinden.
Ook
Saturnus verdwijnt geleidelijk in de zonnegloed. Hij is nog tot medio december waarneembaar.

Dagkalender

wo 11 • Samenstand van de planeten Venus en Saturnus. Het tweetal is kort na zonsondergang in het zuidwesten te zien. Venus is verreweg de helderste van de twee.

wo/do 11/12 • Nachtelijke samenstand van de (bijna volle) maan en Aldebaran, de helderste ster van het sterrenbeeld Stier.

do 12 • Volle Maan.

za 14 • Wijde samenstand van de maan en Pollux, de helderste ster van het sterrenbeeld Tweelingen, aan de avondhemel.

za/zo 14/15 • Vanavond en de aansluitende nacht zijn – bij onbewolkte hemel uiteraard – weer veel 'vallende sterren' te zien. Het gaat om de Geminiden. Onder gunstige omstandigheden produceert deze zwerm meer dan 60 meteoren per uur. Helaas is er dit jaar veel storend maanlicht, waardoor alleen de helderste meteoren te zien zullen zijn.

di 17 • Samenstand van de maan en Regulus, de helderste ster van de Leeuw. Dit sterrenbeeld komt tegen het einde van de avond in het oosten op.

do 19 • Laatste Kwartier. De (half verlichte) maan is nu in de nanacht en ochtend te zien.

ma 23 • Samenstand van de maan en de planeet Mars. Tegen het einde van de nacht is dit tweetal in het zuidoosten te vinden.

do 26 • Nieuwe Maan. Rond deze datum is de maan enkele dagen niet te zien.

za&zo 28&29 • Samenstand van de maan en Venus. De smalle maansikkel is eerst rechts dan links van de heldere planeet te vinden. Het tweetal staat in de avondschemering laag in het zuidwesten.


Januari 2020


Planeten

Mercurius is van ongeveer 28 januari tot 18 februari kort na zonsondergang laag in het zuidwesten te zien. Verwar hem niet met de veel opvallendere planeet Venus, die verder van de zon staat.
Venus is een heldere verschijning aan de zuidwestelijke avondhemel. Ze gaat meer dan drie uur na de zon onder.
Mars is nog steeds ’s morgens in het zuidoosten te vinden. Zijn hoekafstand tot de zon neemt toe en bovendien nadert de planeet de aarde. Hierdoor wordt hij geleidelijk helderder.
Jupiter is deze maand vrijwel niet te zien. Alleen eind januari kan ’s ochtends weer een glimp van hem worden opgevangen – laag in het zuidoosten.
Saturnus is deze maand niet waarneembaar.

vr 3 • Eerste Kwartier. De nu half verlichte maan is vanaf de middag tot na middernacht te zien.

vr/za 3/4 • Dit is de nacht van de Boötiden, een jaarlijks terugkerende meteorenzwerm. Met name tegen de ochtend kunnen veel ‘vallende sterren’ te zien zijn.

di 7 • Mooie samenstand van de maan en Aldebaran, de helderste ster van het sterrenbeeld Stier. De maan nadert de ster tot op twee graden.

vr 10 • Volle Maan. De nu volledig verlichte maan is de hele avond en nacht te zien. Rond 20.00 uur is de zuidrand van de maan wat donkerder dan de rest van de maanschijf. De maan schampt vanavond namelijk de schaduwkegel van de aarde en trekt daarbij door de ‘bijschaduw’ van onze planeet. Erg opvallend is deze 'verduistering' echter niet.

ma 13 • Samenstand van de maan en Regulus, de helderste ster van het sterrenbeeld Leeuw. ’s Ochtends, voor de dag aanbreekt, staat het tweetal boven de westelijke horizon.

vr 17 • Laatste Kwartier. De maan is nu half verlicht en in de nanacht en ochtend te zien. Niet ver van de maan staat Spica, de helderste ster van het sterrenbeeld Maagd.

ma 20 • Samenstand van de maan, de planeet Mars en Antares, de helderste ster van het sterrenbeeld Stier. Antares heeft ongeveer dezelfde kleur als Mars, en is momenteel de helderste van de twee. Zoek het gezelschap aan de zuidelijke ochtendhemel.

vr 24 • Nieuwe Maan. De maan is rond deze datum enkele dagen niet of nauwelijks te zien.

di 28 • Samenstand van de maan (sikkel) en de heldere planeet Venus. Het tweetal staat vroeg in de avond laag in het zuidwesten.


Februari 2020


Planeten

Mercurius is de eerste helft van de maand ’s avonds waarneembaar in het zuidwesten. Hij gaat dan iets meer dan anderhalf uur na de zon onder, maar verdwijnt vanaf 16 februari snel uit het zicht.
De opvallend heldere ‘ster’ die de hele maand ’s avonds in het zuidwesten te zien is, is de planeet
Venus . Zij gaat eerst ruim drie uur, later zelfs ruim vier uur na de zon onder.
Mars is ’s ochtends laag in het zuidoosten te zien. Hij nadert de aarde en wordt daarbij steeds helderder. Ook neemt zijn schijnbare afstand tot de zon toe.
Ook de heldere planeet
Jupiter is aan de zuidoostelijke ochtendhemel te vinden. Hij komt met de dag vroeger op.
Saturnus duikt halverwege de maand weer in het zuidoosten op. Hij is linksonder Jupiter te vinden.


Dagkalender

zo 2 • Eerste Kwartier. De maan is nu alleen ’s middags en ’s avonds te zien.

zo 9 • Volle Maan. De volledig verlichte maan is de hele avond en nacht te zien, met vlak ernaast Regulus, de helderste ster van het sterrenbeeld Leeuw.

do 13 • Samenstand van de maan en Spica, de helderste ster van het sterrenbeeld Maagd. Voor zonsopkomst is het duo aan de zuidwestelijke hemel te vinden.

za 15 • Laatste Kwartier. De maan komt nu pas enkele uren na middernacht op.

di 18 • Samenstand van de maan en de oranjerode planeet Mars. In de uren voor zonsopkomst is Mars links van de maan te zien. Nog verder naar links staan Jupiter en Saturnus. Dit tafereel speelt zich boven de zuidzuidoostelijke horizon af.

wo 19 • Samenstand van de maan(sikkel) en de heldere planeet Jupiter, ’s ochtends in het zuidoosten.

zo 23 • Nieuwe Maan. Rond deze datum is de maan gedurende enkele dagen niet of nauwelijks waarneembaar.

do 27 • Samenstand van de maan en Venus. Deze kan in de uren na zonsondergang in het westen worden bekeken, maar met een beetje goede wil zijn maan en Venus ook overdag al te zien. Hun kleinste onderlinge afstand wordt rond 12 uur bereikt. Zoek het tweetal dan, eventueel met een verrekijker, boven de oostelijke horizon.