Oktober 2019


Planeten

Mercurius en Venus zijn deze maand niet waarneembaar.
Mars duikt medio oktober op aan de ochtendhemel en is kort voor het aanbreken van de dag laag in het oosten te vinden.
Jupiter is aan het begin van de avond laag in het westen te zien als een heldere ‘ster’. Hij gaat met de dag vroeger onder.
Ook
Saturnus is momenteel een avondobject. De planeet gaat drie uur later onder dan Jupiter en is een flink deel van de avond te zien in het zuiden tot zuidwesten.

Dagkalender

ma 21 • Laatste Kwartier. De maan is nu in de nanacht/vroege ochtend te zien. Vrijwel recht boven de maan staat Pollux, de helderste ster van het sterrenbeeld Tweelingen.

ma/di 21/22 • Vannacht bereiken de Orioniden – een bescheiden meteorenzwerm – hun maximale activiteit.

wo&do 23&24 • Samenstand van de maan en Regulus, de helderste ster van het sterrenbeeld Leeuw.

za&zo 26&27 • Samenstand van de maan en Mars. Het tweetal staat vlak voor het aanbreken de van de dag laag in het oosten. Let op: de maan is dan een smalle sikkel!

ma 28 • Nieuwe Maan. De maan is nu een paar dagen niet te zien. do 31 • Samenstand van de maan en de heldere planeet Jupiter. Zoek het tweetal na zonsondergang in het zuidwesten.


November 2019


Planeten

De planeet Mercurius is deze maand op twee manieren waarneembaar. Op 11 november trekt hij precies tussen de zon en de aarde door. Dat levert een Mercuriusovergang op, waarbij de planeet als een donker stipje tegen de zonneschijf afsteekt (alleen waarneembaar met een telescoop voorzien van zonnefilter). In de tweede helft van november is Mercurius weer gewoon als 'lichtstipje' te zien. Zoek hem dan in de ochtendschemering laag boven de oostzuidoostelijke horizon.
Venus is vanaf 10 november kort na zonsondergang waarneembaar in het zuidwesten. Tegen het eind van de maand gaat de planeet meer dan anderhalf uur na de zon onder.
Mars is 's morgens in het zuidoosten te zien. Hij vertoont zich momenteel als een vrij onopvallende oranje 'ster' in het sterrenbeeld Maagd.
Jupiter staat 's avonds laag in het zuidwesten en verdwijnt eind november in de zonnegloed. Op 24 november staat hij vlak naast Venus aan de hemel.
Saturnus moet 's avonds in het zuidzuidwesten worden gezocht. Hij bevindt zich in het sterrenbeeld Boogschutter en gaat steeds vroeger onder.

Dagkalender

vr&za 1&2 • Samenstand van de maan en de planeet Saturnus, 's avonds in het zuidzuidwesten.

ma 4 • Eerste Kwartier. De (half verlichte) maan is nu een avondobject.

vr 8 • Samenstand van de planeet Mars en Spica, de helderste ster van het sterrenbeeld Maagd.

di 12 • Volle Maan. De maan is nu de hele avond en nacht te zien.

do 14 • Samenstand van de maan en Aldebaran, de helderste ster van het sterrenbeeld Stier.

ma 18 • Rond deze datum bereikt de meteorenzwerm van de Leoniden zijn grootste activiteit. Om grote aantallen 'vallende sterren' gaat het echter niet.

di 19 • Laatste Kwartier. De (half verlichte) maan komt nu kort voor middernacht op en is vervolgens de hele verdere nacht te zien. Vlak bij de maan staat Regulus, de helderste ster van het sterrenbeeld Leeuw.

za 23 • Samenstand van de maan en Spica, de helderste ster van het sterrenbeeld Maagd.

zo 24 • Samenstand van de maan en de planeet Mars in de ochtendschemering.

zo 24 • Samenstand van de planeten Venus en Jupiter, laag boven de zuidwestelijke horizon. Probeer het tweetal rond 17.30 op te sporen, eventueel met behulp van een verrekijker.

ma 25 • Samenstand van de smalle maansikkel en de planeet Mercurius in de ochtendschemering.

di 26 • Nieuwe Maan. Rond deze datum is de maan niet waarneembaar.

do 28 • Samenstand van de smalle maansikkel en de heldere planeten Venus en Jupiter. Bekijk dit hemeltafereel rond 17.30 uur laag in het zuidwesten.

vr 29 • Samenstand van de maan en de planeet Saturnus in de vroege avondschemering. Het tweetal staat dan laag in het zuidwesten .


DECEMBER 2019


Planeten

De planeet Mercurius is tot ongeveer half december waarneembaar. Hij staat in de ochtendschemering laag in het zuidoosten.
Venus is geleidelijk beter te zien. Haar (schijnbare) afstand tot de zon neemt toe, en tegelijkertijd maakt de verbindingslijn zon-Venus een steeds grotere hoek met de horizon. De heldere planeet staat ’s avonds in het zuidwesten en gaat vanaf 10 december meer dan twee uur na de zon onder.
Mars is ’s morgens in het zuidoosten te vinden. De oranjerode planeet wordt de komende tijd helderder.
Jupiter verdwijnt uit het zicht. Hij is alleen de eerste avonden van de maand nog laag in het zuidwesten te vinden.
Ook
Saturnus verdwijnt geleidelijk in de zonnegloed. Hij is nog tot medio december waarneembaar.

Dagkalender

wo 4 • Eerste Kwartier. De maan is nu een avondobject.

wo 11 • Samenstand van de planeten Venus en Saturnus. Het tweetal is kort na zonsondergang in het zuidwesten te zien. Venus is verreweg de helderste van de twee.

wo/do 11/12 • Nachtelijke samenstand van de (bijna volle) maan en Aldebaran, de helderste ster van het sterrenbeeld Stier.

do 12 • Volle Maan.

za 14 • Wijde samenstand van de maan en Pollux, de helderste ster van het sterrenbeeld Tweelingen, aan de avondhemel.

za 14/15 • Vanavond en de aansluitende nacht zijn – bij onbewolkte hemel uiteraard – weer veel 'vallende sterren' te zien. Het gaat om de Geminiden. Onder gunstige omstandigheden produceert deze zwerm meer dan 60 meteoren per uur. Helaas is er dit jaar veel storend maanlicht, waardoor alleen de helderste meteoren te zien zullen zijn.

di 17 • Samenstand van de maan en Regulus, de helderste ster van de Leeuw. Dit sterrenbeeld komt tegen het einde van de avond in het oosten op.

do 19 • Laatste Kwartier. De (half verlichte) maan is nu in de nanacht en ochtend te zien.

ma 23 • Samenstand van de maan en de planeet Mars. Tegen het einde van de nacht is dit tweetal in het zuidoosten te vinden.

do 26 • Nieuwe Maan. Rond deze datum is de maan enkele dagen niet te zien.

za&zo 28&29 • Samenstand van de maan en Venus. De smalle maansikkel is eerst rechts dan links van de heldere planeet te vinden. Het tweetal staat in de avondschemering laag in het zuidwesten.